FinancieelStartups

Ons startup ecosysteem; kans of hype?

5 min lezen

Startups. Je kunt niet meer om het woord heen.

De media staan er vol mee, iedereen noemt zichzelf een startup-founder, het zijn de nieuwe “rocksterren”. Je hoort er niet bij wanneer je geen funding opgehaald hebt, dat is immers waar startup-life over gaat, toch? Het ophalen van een investering?

Alles draait om investeringen, toch?

Ik stel deze vraag niet voor niets. Wanneer je een startup vraagt hoe het gaat is het antwoord vaak dat ze bezig zijn met het ophalen van een investering. Het is namelijk nu écht noodzakelijk om snel een financiering te sluiten, anders kunnen ze nóóóit hun eerste klanten binnenhalen. Timan Rebel Zie RTLZ-artikel verbaast zich niet voor niets over het feit dat er startups zijn die 80 tot 90% van hun tijd bezig zijn met het ophalen van financiering. Waar haal je dan in hemelsnaam tijd vandaan om te ondernemen? Het hele startup landschap heeft zich ontwikkeld naar een systeem dat draait om het ophalen van financiering.

We zijn volledig gericht op het ophalen van een VC-investment, het maken van een exit of een beursgang dat we bijna vergeten waar het echte ondernemerschap om draait. Tatjana de Kerros stelt niet voor niets in haar artikel:

“Tatjana de Kerros” That’s right, we’ve been so focused on VC investment, exits and IPOs as the only end-result of entrepreneurship, that we’ve started to trivialize the process and environment in which entrepreneurship takes place. We’ve gone so far in promoting ‘the cult of the startup founder‘, that lately, we’ve stopped examining what makes a startup grow, what makes it disruptive, and how it succeeds. We’ve actually even stopped caring about entrepreneurs unless they’ve had their startup featured at least once in VentureBeat or Business Insider (the only sure sign in today’s ecosystem that you’re on your way to the top).

De startups die een investering opgehaald hebben komen groots in het nieuws met astronomische bedragen. Deze berichten sneeuwen de startups onder die door autonome groei groot zijn geworden omdat die startups niet “sexy” genoeg zijn.

Afbeelding1https://dilbert.com/strip/2015-09-11

Entrepreneurial Lifestyle

Het beeld dat de media schetst over startup-ondernemers is te rooskleurig. Ondernemers hebben flexibele werktijden, vrijheid, hypermoderne werkplekken, zijn jong, hip en zorgen altijd voor radicale veranderingen. Ze pitchen overal hun idee, omdat ze “cool” zijn en op elke netwerkborrel aanwezig. Deze Entrepreneurial Lifestyle misleidt de toekomstige ondernemers. Ze denken dat het geld verdiend wordt als je vaak spreekt op evenementen. De pitch-events leiden zelden tot nooit tot een concrete investeringen en er komen bijna nooit contracten met launching customers uit. Uiteraard alles met uitzondering van die ene startup die de regel bevestigd en wel succesvol gefinancierd is tijdens een pitch of spreekbeurt.

Het ontwikkelen van een startup vergt enorm veel tijd. Tijd is de allergrootste vijand van de ondernemer, ondernemen in een startup kun je bijna zien als een dubbele full-time baan; je krijgt tegenslag na tegenslag en offert er veel voor op. Je werkt altijd op de toppen van je kunnen om je eerste klanten binnen te halen, te behouden en je onderneming door te ontwikkelen. Uiteindelijk maak je omzet en genereer je klanten door te praten met die groep waar je een probleem voor op wilt lossen.

Waarom is dit systeem zo fout?

Het startup-systeem is kapot, men denkt startup te moeten blijven. Men haalt financiering op om zelf te kunnen overleven. Founders maken pitchdecks waarin niets staat uitgelegd over de kostenstructuur en het verdienmodel Er wordt uitgelegd wat de droom is en de beoogde oplossing. Er wordt verwezen naar een aandelenpercentage ten opzichte van een bepaald bedrag. Dit resulteert in waarderingen van 1 à 2 miljoen, zonder daar een concreet verdienmodel of assets tegenover te kunnen zetten. Enkel “we hebben het nodig voor de development van onze app/platform of andere prototypes”. De ondernemers realiseren zich niet wat waarde op gaat leveren en hoe de investeerders naar dit soort proposities kijken.

Waar zou het naartoe moeten?

Bootstrapped

Founders zullen zich eerst moeten richten op een relevant probleem dat vaak genoeg voorkomt en dermate groot is dat mensen er ook alternatieve oplossingen voor zoeken. Hier zal de ondernemer zelf in moeten investeren of middels “Friends, Family and Fools” tot een eerste investering komen.

Ook zijn hier Pre-seed regelingen voor te vinden, vaak in de vorm van persoonlijke leningen. In enkele gevallen kan het aangevuld worden met subsidies (in Nederland bijvoorbeeld de MIT-regeling). Belangrijk is dat de ondernemer begrijpt wat er speelt in de markt en hoe mensen dit probleem ervaren. Als men werkzaam is, dan kan veel van dit onderzoek ook gebeuren als men nog in dienst is. Immers is het overgrote deel van deze fase gericht op interviews en propositie-pitches. Er is dan nog weinig commerciële activiteit (omzet) en geen sprake van product-development.

Business model validatie

Als men een relevant probleem heeft gevonden dat mensen graag opgelost willen hebben, dan kan er een oplossingsrichting ontwikkeld worden in prototypes. Ook kan men “handmatig” waarde overbrengen naar klanten, bijvoorbeeld door services zelf te verlenen. Men moet zich hier richten op validatie van onbekende elementen in het businessmodel. Qua financiering kan hier gekeken worden naar Proof of Concept financiering of Technische haalbaarheidsonderzoek. Investeerders zullen vaak nog niet instappen, tenzij ze uit de branche komen waar je een oplossing voor hebt bedacht. Zij kunnen de waarde in een eerder stadium inschatten dan andere financiers die niet verbonden zijn aan de branche. Het heeft in deze fase absoluut geen zin om te kijken naar een bancaire financiering of een VC-firm.

Alternatieve financiering kan hier gevonden worden in crowdfunding, maar pas op, dit is niet te verwarren met echte validatie van je concept. Het feit dat er veel mensen instappen bij crowdfunding zegt namelijk niets over de commerciële haalbaarheid van jouw concept. Het zegt iets over de mate waarin mensen onderdeel willen zijn van de next-big-thing.

Crowdfunding is goed en een mooie aanvulling in het bestaande financieringslandschap, maar ook dit fenomeen stevent af op een bubbel. Waar investeerders (consumenten) van het eerste uur nu hun geld kwijt lijken te raken en daar absoluut niet op gerekend hadden.

Waarde-creatie

Uiteindelijk draait alles om waarde-creatie. Als vast staat dat er een relevant probleem is en men is bereid om moeite te doen om het op te lossen, dan is het zaak om door te ontwikkelen. Als je een product moet ontwikkelen met vernieuwende elementen, zorg dan dat er in een vroeg stadium Intellectual Property (IP, intellectueel eigendom) vastgelegd wordt. Ook hier zijn specifieke potten voor, zoals een Pre-Seed regeling. Als je met name voordeel behaald met snelheid omdat er voor jouw startup geen IP vast te leggen is, zorg dan dat je met minimale producten begint.

Benoem jezelf niet tot “stealth”-startup. Kom direct in contact met je klanten en houd vast aan je visie. Maak snelheid en communiceer open naar de markt. Claim je positie. Benader klanten met een duidelijke propositie en laat je niet verleiden tot gratis demo’s. Als je iets hebt wat noodzakelijk is, dan wil men betalen. Gratis demo’s kosten je tijd en die heb je niet.

Als je waarde creëert dan zijn investeerders opportuun. Zij willen weten wat het rendement is. Vraag een investeerder ook naar zijn horizon van rendement. Vraag hem naar zijn beschikbaar vermogen en naar zijn risicobereidheid. Wat moet het rendement worden? Wees realistisch in rendementen en prognoses. Maak duidelijk waar het geld naartoe gaat, op basis van verkregen data uit de vorige fases. Bouw geen luchtkastelen

Zoek alleen een investeerder als het écht noodzakelijk is. Normaliseer het landschap zodat de investeerders geïnteresseerd blijven in Nederlandse startups.

Stephan Botz

Over de auteur
Stephan Botz schrijft artikelen over Startups. Bij Blue Whale Ventures leid ik een programma dat startups sneller helpt naar een schaalbaar en duurzaam verdienmodel. Ook begeleid ik startups naar financiering.
artikelen
    Gerelateerde artikelen
    Financieel

    Hoe kies ik het juiste boekhoudprogramma?

    1 min lezen
    Financieel

    Belangrijkste eigenschappen van een goed boekhoudprogramma

    1 min lezen
    Financieel

    Knab en MoneyMonk realiseren boekhoudkoppeling

    1 min lezen