Strategie

Wat kan Business leren van Oranje?

3 min lezen

Met een EK-titel op zak en het bereiken van meerdere WK-finales kan het Nederlands elftal bogen op een roemrijk verleden.

Iconische spelers als Cruijff, Van Basten en Bergkamp zijn onlosmakelijk verbonden met die grote successen. Nu zijn we afgezakt naar een 32e plaats op de FIFA-wereldranglijst en dreigen we wederom een groot toernooi mis te lopen.

Wat kan het bedrijfsleven leren van de Oranje-malaise?

Het aankomende WK in Rusland is voor het Nederlands elftal verder weg dan ooit. Na vijf duels staat Oranje op een teleurstellende vierde plek in poule A. Nadat Bulgarije, de nummer 71 op de wereldranglijst, Nederland met 2-0 had vernederd, moest bondscoach Danny Blind het veld ruimen. Wat is er eigenlijk misgegaan bij Oranje? Volgens mij hebben de tegenvallende prestaties meerdere oorzaken.

1. Leiderschap

Succesvolle bedrijven worden vaak geleid door sterke leiders, die duidelijk de touwtjes in handen hebben en weten te inspireren en stimuleren. Dit geldt ook voor succesvolle teams. In zijn succesdagen werd het Nederlands elftal aangevoerd door onbetwiste leiders als Ernst Happel, Rinus Michels en Louis van Gaal.

Sinds het WK in Brazilië, waar Nederland de halve finale bereikte, is er bij Oranje echter discussie over het leiderschap. De KNVB maakte al in maart 2014 bekend dat Blind, toen nog assistent van Guus Hiddink, hem op termijn op zou volgen. Deze zogeheten dubbelconstructie moest de continuïteit in de trainersstaf waarborgen. Een omstreden besluit dat de voetbalbond op veel kritiek kwam te staan.

Als je te snel communiceert, dan loop je het risico dat het van tevoren gaat broeien en schuren, erkende toenmalig directeur betaald voetbal Bert van Oostveen later. “Met de wetenschap van nu was het veel beter geweest om wel met Danny die afspraak te maken, maar daar niet over te communiceren.”

Blind begon door deze misser al met een achterstand aan zijn nieuwe functie. Iets wat ook een nieuwe topman of manager kan overkomen. De huidige situatie bij Oranje onderstreept het belang van sterk leiderschap en goede communicatie, zowel intern als extern.

2. Personeelsbeleid

Een team functioneert het beste als de spelers goed op elkaar ingespeeld zijn. Alleen dan maken ze optimaal gebruik van elkaars kwaliteiten. Andersom lijden de prestaties eronder als de samenstelling continu verandert. Dit geldt voor elk team, ook als de wedstrijd zich in de boardroom afspeelt.

Veelvuldig wisselen van spelers helpt niet echt bij de teambuilding, zo moet ook Blind hebben geconstateerd. De ontslagen bondscoach gebruikte maar liefst 47 spelers in 17 wedstrijden. Alleen Georginio Wijnaldum kwam onder Blind alle duels in actie. Een routinier als Robin van Persie werd genegeerd.

Mede door het grote aantal wisselingen is Blind er niet in geslaagd om het maximale uit zijn spelers te halen. Toch iets om over na te denken als u binnen uw bedrijf de teamsamenstellingen opnieuw moet indelen.

Daarbij moet u natuurlijk altijd roeien met de riemen die u heeft. Zo is de huidige lichting van Nederland misschien gewoon niet zo goed. Kijk naar België: jarenlang speelden de Rode Duivels geen rol van betekenis. Maar nu is de nieuwe generatie opgestaan en behoren de Belgen tot de wereldtop.

3. Talentmanagement

Een zorgvuldige omgang met talenten is cruciaal. Het is prima om ‘high potentials’ verantwoordelijkheid te geven en ervaring op te laten doen op het hoogste niveau. Maar de belangrijkste beslissingen laat je niet aan een talent over, ook voor zijn of haar eigen bestwil. Gras gaat niet harder groeien als je eraan trekt.

Blind liet tijdens zijn bewind 16 spelers hun debuut maken in het Nederlands elftal. Een van die debutanten was de 17-jarige Matthijs de Ligt. De piepjonge verdediger van Ajax stond tegen Bulgarije in de basis. De keuze van Blind om hem voor de leeuwen te gooien, pakte helaas niet goed uit.

Veelvuldig wisselen van spelers helpt niet echt bij teambuilding

De Ligt leidde met een fout de 1-0 in. Ook bij de tweede tegentreffer ging hij niet vrijuit. In de rust werd het talent vervangen door een andere debutant, Wesley Hoedt. De volgende dag waren de analisten bijna unaniem in hun oordeel: De Ligt was er nog niet klaar voor.

De vraag dringt zich op waarom Blind in zo’n belangrijke wedstrijd voor een talent koos. Hij nam daarmee een groot risico. Bovendien zal het vertrouwen van De Ligt bepaald niet gegroeid zijn door die snelle wissel en de storm van kritiek. Dit komt op het conto van de bondscoach.

4. Strategie en tactiek

Strategie en tactiek zijn allesbepalend. Van Gaal bewees dit al toen hij op het WK in Brazilië een verdedigende tactiek hanteerde, met drie centrumverdedigers. Met deze on-Nederlandse speelstijl, gebaseerd op de capaciteiten van de spelers, schopte Oranje het wel mooi tot de laatste vier.

Van Gaal durfde af te wijken van een speelstijl waarmee het Nederlands elftal zich wereldwijd op de kaart heeft gezet. Op dezelfde wijze moeten ook bedrijven bereid zijn om een vertrouwde strategie aan te passen als de omstandigheden erom vragen. ‘Zo doen we het hier altijd’ is een drogreden.

Er zijn bovendien allerlei technologische hulpmiddelen die een trainer helpen om de tactiek te vernieuwen en perfectioneren, zoals analyse van real-time data. Het Duitse nationale elftal gebruikt al jaren een data-analysesysteem om de speelstijl te finetunen. Tactische beslissingen worden gemaakt op basis van harde data.

Op dit gebied kan de KNVB juist iets leren van de business. De technologische ontwikkelingen dwingen elk bedrijf om zichzelf opnieuw uit te vinden. Dat is precies wat het Nederlands elftal moet doen. Voor de supporters is te hopen dat de nieuwe bondscoach er ook zo over denkt.

Barbara Lammers, HR Director bij SAP Nederland